Innowacyjny sposób walki z zanieczyszczeniem powietrza

Na Dolnym Śląsku emisja gazów i pyłu do atmosfery należy do jednych z największych w Polsce. Naukowcy z Zakładu Klimatologii i Ochrony Atmosfery Uniwersytetu Wrocławskiego wraz Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska we Wrocławiu tworzą narzędzia, które będą pomagać w rozwiązaniu problemu nadmiernego zanieczyszczenia powietrza nad Wrocławiem i sąsiednimi miastami.

DSC_0618
fot. Zakład Klimatologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Wrocławskiego

Projekt LIFE-APIS/PL, realizowany od dwóch lat przez Zakład w ramach programu unijnego LIFE+, powstał, aby wspomagać decyzje środowiskowe podejmowane na obszarze województwa dolnośląskiego, ale nie tylko. Odpowiedzialni za przedsięwzięcie kładą również duży nacisk na wzrost świadomości ekologicznej oraz zwiększenie dostępu do informacji na temat jakości środowiska wśród mieszkańców. W ramach przedsięwzięcia powstanie kompleksowe rozwiązanie, które dostarczy informacji o zagrożeniach związanych z zanieczyszczeniami powietrza i niekorzystnymi warunkami biometeorologicznymi. W tym celu uczeni z Uniwersytetu Wrocławskiego wdrożą trzy systemy – modelowania jakości powietrza, informowania o zagrożeniach związanych z jakością powietrza oraz wspomagania zarządzania jakością powietrza.

Jednym z podstawowych efektów prac prowadzonych w ramach projektu LIFE-APIS/PL jest tworzenie narzędzi umożliwiających modelowanie i prognozowanie jakości powietrza. Narzędzie opiera się na homogenicznej bazie danych na temat emisji zanieczyszczeń do powietrza, zarówno ze źródeł punktowych, powierzchniowych, jak i liniowych – wyjaśnia dr Anetta Drzeniecka-Osiadacz, koordynatorka projektu. – Mamy jedną z lepiej zinwentaryzowanych baz emisji zanieczyszczeń w Polsce.– dodaje. Obecnie przez Zakład Klimatologii i Ochrony Atmosfery implementowany jest preprocesor SMOKE umożliwiający modelowanie emisji zanieczyszczeń.

W całości funkcjonujący system umożliwi przygotowanie komunikatów dotyczących zagrożeń środowiskowych, przede wszystkim ze strony zanieczyszczeń powietrza. Później informacje wykorzystają decydenci, na przykład do opracowania planów działań krótkoterminowych – informuje Drzeniecka-Osiadacz. – My przygotowujemy bardzo przydatne narzędzia, ale inną sprawą jest to, w jaki sposób skorzystają z nich odpowiednie służby. Widzimy to na przykładzie Krakowa. Nie przyniosła skutku decyzja Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, dotycząca wykorzystania paliw stałych. Została zaskarżona, a sąd uznał, że Urząd Marszałkowski przekroczył swoje kompetencje – mówi.

Plan zakłada wykorzystanie efektów projektu nie tylko na Dolnym Śląsku, ale również  w innych regionach kraju. – Nie ma do tego absolutnie żadnych przeciwskazań. Wykorzystujemy powszechnie dostępny model, dlatego rozwiązania systemowe jak najbardziej można implementować dla innych obszarów – zapewnia koordynator projektu.  

W drugim kwartale 2016 roku powstanie geoportal, zawierający prognozy stężeń zanieczyszczeń oraz warunków biometeorologicznych, jak również ostrzeżenia o przekroczeniach dopuszczalnych norm. Pod koniec pierwszej połowy przyszłego roku zakończą się prace związane z modelowaniem. W 2017 roku prace skupią się na szczegółowej weryfikacji i testowaniu rozwiązań.  

Ogłosiliśmy przetarg na stworzenie portalu i jego obsługę. Przygotowaliśmy szczegółowe założenia dotyczące jego funkcjonalności i dodatkowo usług mobilnych, które będą połączone funkcjonalnie z geoportalem – objaśnia dr Drzeniecka-Osiadacz. – Informacje zawarte na geoportalu  skierujemy do wszystkich mieszkańców, nie tylko Dolnego Śląska. Każdy zainteresowany sprawdzi wyniki modelowania. Uzyska kompleksowe informacje, dotyczące jakości powietrza, jak i oceny warunków meteorologicznych – dodaje.

W pierwszym etapie użytkownicy portalu skorzystają z podstawowych funkcji. Później powstanie panel ekspercki. Odpowiedzialni za projekt duży nacisk kładą również na wzrost świadomości ekologicznej społeczeństwa, szczególnie wśród dzieci.

AQI_Polska.000021
fot. Zakład Klimatologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Wrocławskiego

Najmłodsi i młodzież mogą zgłaszać się do nas w każdej chwili na zajęcia związane z zanieczyszczeniami powietrza. Zamieszczamy również informacje na naszej stronie internetowej (life-apis.meteo.uni.wroc.pl – przyp.red.). Tam staramy się przedstawiać podstawowe informacje dotyczące jakości powietrza, emisji zanieczyszczeń do powietrza i wpływu czynników meteorologicznych na zdrowie człowieka. Spotykamy się z ludźmi również w czasie seminariów organizowanych przede wszystkim w naszym rejonie. Przedstawiciele naszego projektu biorą także udział w spotkaniach Dolnośląskiego Alarmu Smogowego – wylicza kierująca przedsięwzięciem.  

Dzięki realizacji projektu „System prognoz stężeń zanieczyszczeń powietrza i warunków biometeorologicznych jako element oceny jakości życia – LIFE-APIS/PL”, Zakład Klimatologii i Ochrony Atmosfery Uniwersytetu Wrocławskiego uzyskał nominację do Polskiej Nagrody Innowacyjności 2015, przyznawanej najbardziej innowacyjnym podmiotom na polskim rynku. W czym tkwi nowatorskość przedsięwzięcia?

Przede wszystkim wykorzystujemy nowoczesne techniki modelowania jakości powietrza. Mamy szczegółową bazę emisyjną dostosowaną do naszych potrzeb. Poza tym podchodzimy do zadania w sposób mało komercyjny, a bardziej naukowy,  staramy się, aby uzyskane dane były jak najbardziej wiarygodne. Dlatego też bardzo istotny jest etap weryfikacji wyników modelowania – nie ukrywa Drzeniecka-Osiadacz. W tym celu wykorzystywane są dane pomiarowe uzyskane z nowoczesnej sieci monitoringu Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Dodatkowo w Zakładzie Klimatologii i Ochrony Atmosfery powstaje prototypowa mobilna stacja pomiarowa, która będzie stanowić uzupełnienie pomiarów stacjonarnych.

Tam, gdzie nie możemy postawić stacji monitoringu, jesteśmy w stanie umieścić stację mobilną, by uzupełnić te dane – szczególnie w miejscach bardzo newralgicznych, czyli w przypadku województwa dolnośląskiego, są to obszary o urozmaiconej rzeźbie – nadmienia koordynatorka zadania.

IMG_8557
fot. Zakład Klimatologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Wrocławskiego

Stacja mobilna wyposażona w sodar, wykorzystując sondaż akustyczny atmosfery, pozwoli określić,  do jakiej wysokości zanieczyszczenia ulegają wymieszaniu. Wysokość warstwy mieszania jest to podstawowy parametr wykorzystywany w modelowaniu jakości powietrza. Niestety część modeli używanych w sposób operacyjny ma problem z prawidłowym wyznaczeniem wysokości warstwy granicznej . – To kilka elementów, które wskazują na to, że zastosowane rozwiązania są innowacyjne – podsumowuje rozmówczyni.

Wysokie stężenia zanieczyszczeń na terenie Dolnego Śląska to w tej chwili duży problem. Cechują się one przestrzennym zróżnicowaniem, które zależy nie tylko od lokalizacji źródeł emisji, ale także od uwarunkowań środowiskowych tj. ukształtowania terenu czy też procesów atmosferycznych. Głównym źródłem zanieczyszczeń jest emisja związana z działalnością człowieka. Składają się na nią między innymi spaliny z domowych pieców węglowych, ze środków transportu oraz emisja z elektrowni i działalności przemysłowej. Dodatkowo w atmosferze znajdują się zanieczyszczenia przenoszone na dalekie odległości, których źródła emisji są poza granicami województwa i kraju.

Projekt LIFE-APIS/PL nie rozwiąże problemów wysokich stężeń zanieczyszczeń, ale przyczyni się do wzrostu świadomości społeczeństwa Dolnego Śląska oraz dostarczy organom decyzyjnym niezbędne informacje i ostrzeżenia dotyczące zanieczyszczeń powietrza oraz warunków biometeorologicznych. Prace nad projektem zakończą się w 2017 roku.

Loga

You May Also Like